اگرچه کاهش بیکاری و توسعه فعالیت های اقتصادی یکی از اهداف دولتمردان بوده، اما توسعه و عمران روستایی که یکی از دغدغه های اصلی است، تا حدودی آهنگ کندی دارد. در خراسان شمالی، الگوهای متنوع کمی برای توسعه روستایی در نظر گرفته شده  است و سهم جوامع روستایی از توسعه و پیشرفت باید بیشتر شود.

50 درصد جمعیت خراسان شمالی  روستانشین  و اقتصاد آن ها نیز متکی بر تولیدات کشاورزی و دام پروری است، اما هنوز هم برخی روستانشینان به دلیل نبود شغل، درآمد و دیگر مشکلات، مهاجرت از روستاها را ترجیح می دهند. البته در سال های اخیر تعدادی از روستاها در حال خالی شدن از سکنه بود، اما با تدابیری که اندیشیده شد گاهی مهاجرت معکوس انجام می شود.

«رادمرد»  از جمله روستانشینانی است که به دلیل نبود امکانات لازم در روستا دست تنها مانده و هر 3 فرزندش هم در شهرها  مشغول به کار شده اند.او می گوید: به امید برداشت محصول و کسب درآمد طی سال با استفاده از تسهیلات بانکی و قرض از دوستان و آشنایان، برای خرید کود و دیگر نهاده های کشاورزی هزینه می کنم، اما در زمان برداشت، علاوه بر این که قیمت ها به شدت کاهش می یابد، وضعیت نامناسب خریدهای تضمینی هم فشار مضاعفی بر دوش کشاورزان می گذارد.

به گفته وی، پرداخت نشدن مطالبات گندم کاران، کمر کشاورزان را شکسته است و همین هم عاملی برای فرار برخی جوانان از روستا و کشاورزی شده است.

«مظفری» عضو شورای روستای محمدآباد نیز می گوید: با این که کشاورزان و عمدتاً روستانشینان تأمین کننده مواد غذایی سفره های خانوارها هستند، اما  به این قشر رسیدگی نمی شود.وی اظهارمی دارد: فقط کمی توجه به روستا و روستانشین کافی است تا آن هایی که به شهرها مهاجرت کرده اند برگردند.وی اضافه می کند: در شرایط نامناسب اقتصادی، کشاورزان برای هر هکتار کشت محصول، هزینه های زیادی را برای نهاده های کشاورزی و دیگر ملزومات به امید برداشت و پرداخت بدهی هایشان،در این بخش متقبل می شوند،  اما  در زمان برداشت، درآمدی نصیب آن ها نمی شود.

وی می گوید: شرایط به اندازه ای سخت شده است که تصمیم دارم تمام اراضی کشاورزی را بفروشم و به شهر مهاجرت کنم، زیرا کشاورزی دیگر مقرون به صرفه نیست.

عضو شورای یک روستای دیگر که تمایلی به ذکر نام خود و  نام روستایش ندارد، در این باره می گوید: با این که تشکیل تعاونی ها و فعالیت های مشارکتی می تواند نوید بخش توسعه روستایی و درآمدی باشد، حتی برای تشکیل آن هم سخت گیری می شود و همین سخت گیری ها باعث پسروی در زندگی های روستایی می شود.

وی سخت گیری های بانکی را از دیگر موانع توسعه روستایی مطرح و خاطرنشان می کند: بانک ها برای پرداخت تسهیلات، پروانه کسب، ضامن کارمند و وثیقه های زیادی مطالبه می کنند که تأمین این ها خارج از توان روستاییان است و به همین دلیل برخی از آن ها از دریافت تسهیلات منصرف و گاهی به دلیل توان ضعیف مالی، ناگزیر به شهرها مهاجرت می کنند.

در این رابطه یک کارشناس اقتصاد می گوید: نیمی از جمعیت استان روستانشین هستند و سهم بالایی از جمعیت روستایی را داریم این در حالی است که سهم بخش کشاورزی از اقتصاد تنها 18 یا 19 درصد و بهره وری در این بخش پایین است.

«درخشانی» می افزاید: با این که 40 درصد اشتغال استان در بخش کشاورزی و حدود 20 درصد  تولید ناخالص استان در این بخش است همین مسئله  پایین بودن درآمد روستاییان را موجب شده است.

به گفته وی، طی 10 سال اخیر، مابه التفاوت درآمد و هزینه منفی است و اکثر روستاییان دخل و خرجشان با هم همخوانی ندارد.

وی ارائه الگوهای کشت، افزایش بهره وری، یکپارچه سازی، تشویق و ترویج کشاورزی را از جمله راهکارهای افزایش درآمد در روستا ذکر و خاطرنشان می کند: در حال حاضر تسهیلاتی در قالب توسعه بخش روستایی در نظر گرفته شده است که دفتر امور روستایی و صندوق کارآفرینی امید آن را پیگیری می کنند. وی می افزاید: اگر این گونه موارد ساماندهی و زیرساخت های روستایی ایجاد شود، احتیاج به مراجعه زیاد به شهرها نیست.وی ادامه می دهد:  تا زمانی که شغل و درآمدی نباشد،  روستایی در روستا نمی ماند و باز هم مهاجرت ادامه پیدا می کند، بنابراین گام اول برای جلوگیری از مهاجرت ها، وجود درآمد در روستاهاست.وی اقامتگاه بوم گردی را از دیگر مباحث مؤثر در ماندگاری روستاییان و توسعه روستاها می داند و می گوید: اگر به  گردشگری و بوم گردی در روستاهای استان پرداخته شود، به طورحتم درآمدزایی در روستاها بیشتر می شود و توسعه روستایی را در پی خواهد داشت.

«درخشانی» اظهارمی دارد: اگر می خواهیم روستایی مهاجرت نکند، بیشتر از این که بخواهیم امکانات فراهم کنیم باید منابع درآمدی را افزایش دهیم، زیرا تا زمانی که درآمد روستایی افزایش نیابد رفاه و زیرساخت هم که فراهم باشد باز هم مهاجرت صورت می گیرد.

وی داشتن درآمد را مهمترین عامل برای پایبندی روستاییان در روستا مطرح می کند.یک کارشناس دیگر اقتصادی نیز در این باره می گوید: اگر انتظار داریم در سال اقتصاد مقاومتی از وضعیت روستاییان و عشایر در توسعه و گسترش شاخص های اقتصادی و مؤلفه های اقتصادی استفاده کنیم، باید نگاه دوسویه داشته باشیم، یعنی یک سری الزامات و زیرساخت ها را فراهم کنیم و بعد برای ایفای نقش از سوی آن ها انتظار داشته باشیم.«کرامتی»  اضافه می کند: در حلقه ارزش افزوده و بازاریابی، متولیان باید شرایطی را فراهم کنند تا  روستاییانی که محصولات را  به سختی تولید می کنند، به راحتی کسب درآمد کنند.

وی ادامه می دهد:  باید شرایط را به گونه ای فراهم کنیم که یک روستانشین مطمئن باشد پس از بازنشستگی از  بیمه تأمین اجتماعی و رفاه اجتماعی برخوردار است.

وی می افزاید: اگرچه تلاش هایی در این زمینه بوده، اما این شتاب باید بیشتر باشد، بنابراین باید انرژی و منابع بیشتری نیز به روستاها تزریق شود.

وی حذف حلقه های واسط و عرضه مستقیم کالا را انگیزه تولید برای کشاورزان مطرح و خاطرنشان می کند: وقتی سهم تولیدکننده از ارزش افزوده نهایی نسبت به تلاش و هزینه ای که دارد کمتر باشد، انگیزه تولید را از بین می برد و  باعث می شود توسعه روستایی صورت نگیرد، پس باید حذف حلقه واسط را هم در برنامه داشته باشیم.

در عین حال، مدیر صندوق کارآفرینی امید خراسان شمالی با بیان این که 10 میلیارد تومان تسهیلات ارزان قیمت روستایی، از سال 94 تاکنون در استان پرداخت شده است، می گوید: به منظور ایجاد اشتغال پایدار، بسته های حمایتی صندوق در حوزه روستا اختصاص داده شد که از این طریق روستاها را نیز ساماندهی کردیم.

«امین خوشقامت» می افزاید: با اختصاص این تسهیلات و انجام برخی فعالیت ها، چندین افتتاحیه در زمینه گلخانه، تولید خیار، تولید چوب و مصنوعات چوبی، پرورش ماهی، فرش و پوشاک انجام شد.وی خاطرنشان می کند: در پرداخت تسهیلات همواره سعی کردیم نسبت روستا به شهر را رعایت کنیم و در حد امکان حمایت  کرده ایم.وی حمایت در بحث هر روستا یک محصول، هر خانه یک کارخانه را یکی از موارد حمایتی این صندوق از روستاها ذکر می کند.